Còn đâu sự trong sáng của Tiếng Việt thưa Giáo sư Bùi Hiền!

Loading...

Luật giáo dục phải viết là “luật záo zụk”, Nhà nước là “N’à nướk”, ngôn ngữ là “qôn qữ”… Những cụm từ tiếng Việt được viết theo những hình thức trên đang “làm mưa làm gió” trên mạng xã hội, các trang báo trong nhiều ngày qua. Có thể mọi người sẽ nghĩ đó là cách viết của một đứa trẻ, một học sinh “thời @” nào đó, nhưng không, đó lại là cách mà một Phó Giáo sư, Tiến sĩ đề xuất về “cải cách tiếng Việt”.

Cuốn sách “Ngôn ngữ ở Việt Nam – Hội nhập và phát triển” – tập 1, dày 2.200 trang, do nhà xuất bản Dân trí phát hành, nhân Hội thảo ngữ học toàn quốc được tổ chức tại Trường ĐH Quy Nhơn hồi tháng 09/2017 chính là nguồn gốc chức đựng đề xuất “cải cách tiếng Việt” đang “gây bão” các phương tiện truyền thông.

Nội dung cuốn sách đang “làm mưa làm gió” trên các diễn đàn những ngày qua
Theo đó, trong rất nhiều bài viết của các nhà ngôn ngữ học, nội dung đề xuất cải tiến chữ viết tiếng Việt trong bài “Chữ quốc ngữ và hội nhập quốc tế” của tác giả nguyên là Hiệu phó trường đại học Sư phạm Ngoại ngữ Hà Nội, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Bùi Hiền.
Nêu ý kiến trong bài viết, Ông Bùi Hiền cho rằng trải qua gần một thế kỷ, đến nay chữ quốc ngữ đã bộc lộ nhiều bất hợp lý, nên cần phải cải tiến để giản tiện, dễ nhớ, dễ sử dụng, tiết kiệm thời gian, vật tư…

Những bất hợp lý trong chữ quốc ngữ của Việt Nam mà Phó Giáo sư, Tiến sĩ Bùi Hiền đưa ra gồm: Hiện tại, chúng ta sử dụng 2, 3 chữ cái để biểu đạt một âm vị phụ âm đứng đầu. Ví dụ C – Q – K (cuốc, quốc, ca, kali), Tr – Ch (tra, cha), S – X (sa, xa)… Bên cạnh đó, lại dùng 2 chữ cái ghép lại để biểu đạt âm vị một số phụ âm đứng cuối vần như Ch, Ng, Nh (mách, ông, tanh…).

Loading...

Từ đó, ông kiến nghị một phương án làm cơ sở để tiến tới một phương án tối ưu trình Nhà nước. Chữ quốc ngữ cải tiến của tác giả Bùi Hiền dựa trên tiếng nói văn hóa của thủ đô Hà Nội cả về âm vị cơ bản lẫn 6 thanh điệu chuẩn, nguyên tắc mỗi chữ chỉ biểu đạt một âm vị, và mỗi âm vị chỉ có một chữ cái tương ứng biểu đạt. Sẽ bỏ chữ Đ ra khỏi bảng chữ cái tiếng Việt hiện hành và bổ sung thêm một số chữ cái tiếng Latin như F, J, W, Z. Bên cạnh đó, thay đổi giá trị âm vị của 11 chữ cái hiện có trong bảng trên, cụ thể: C = Ch, Tr; D = Đ; G = G, Gh; F = Ph; K = C, Q, K; Q = Ng, Ngh; R = R; S = S; X = Kh; W =Th; Z = d, gi, r. Vì âm “nhờ” (nh) chưa có kí tự mới thay thế, nên trong văn bản trên tạm thời dùng kí tự ghép n’ để biểu đạt.

Một đề xuất cải cách… trên trời

Đầu tiên, phải nói rằng tiếng Việt hay chữ quốc ngữ mà Việt Nam đang sử dụng đã trải qua một thời gian phát triển dài hằng trăm năm, có những lần sửa đổi, hoàn thiện mới tạo ra một hệ thống để đưa vào giáo dục như hiện nay. Không thể khẳng định hiện nay, hệ thống chữ quốc ngữ của chúng ta đã hoàn thiện ở mức độ đỉnh cao, nhưng mức độ hoàn thiện của nó với thực tiễn sử dụng ngôn ngữ của người Việt là khó lòng có thể chối cãi.

Hãy nói về đề xuất thay đổi chữ quốc ngữ của Phó Giáo sư, Tiến sĩ Bùi Hiền. Theo ông, chữ quốc ngữ hiện nay tồn tại “những hiện tượng không thống nhất, không theo một nguyên tắc chung nào dẫn đến khó khăn cho người đọc, người viết, thậm chí gây hiểu nhầm hoặc không hiểu được chính xác nội dung thông tin. Người học như trẻ em hay người nước ngoài, cũng rất hay mắc lỗi do sự phức tạp này mang lại”.

Chúng ta sẽ không phải là một nhà tâm lý để có thể đánh giá được tâm lý của trẻ em, người nước ngoài học tiếng Việt như Phó Giáo sư, Tiến sĩ Bùi Hiền, nhưng chắc chẳn tất cả những người đang đọc bài viết này đều đã trải qua việc học tiếng Việt, và đọc, viết một cách “đạt chuẩn”.

Vậy thì học tiếng Việt có khó không? Khó đấy, nhưng tiếng Việt là tiếng mẹ đẻ, là tiếng dân tộc, khó chúng ta vẫn có thể học và có thể đọc, viết, giao tiếp như bao thế hệ qua vẫn làm và vượt qua.

Chỉ mới thời gian trước thôi, chắc hẳn rằng, chúng ta còn có những nghiên cứu về việc một bộ phận giới trẻ sử dụng “teencode” làm mất đi giá trị của tiếng Việt. Đó chính là những ngôn ngữ kì quái, viết tắt, dùng các ký tự “z,f.j,w”. Khi ấy chúng ta mong muốn có thể đẩy lùi tình trạng gây mất sự trong sáng của tiếng Việt như vậy.

Nhưng hiện nay, với những đề xuất cải cách của ông Bùi Hiền, chúng ta lại một lần nữa được tiếp cận với những loại ngôn ngữ theo hơi hướng “teencode”. Nói quen, vì chúng được một bộ phận giới trẻ nào đó dùng từ lâu, nhưng nói đáng sợ là ở chỗ lần này, không chỉ giới trẻ – cái bộ phận còn chưa hoàn thiện về nhân cách, nhận thức nghĩ ra mà đó là một Phó Giáo sư, Tiến sĩ có kiến thức uyên thâm đề xuất.

Hãy giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt
Mọi người có quyền đề xuất, nhưng đánh giá là của cả xã hội!

Một Phó Giáo sư, Tiến sĩ tại Việt Nam, nói gì đi nữa cũng phải được người khác quan tâm, chú ý đến những phát biểu, đề xuất của mình. Mà ở đây, ý kiến của Phó Giáo sư, Tiến sĩ Bùi Hiền về đề xuất cải cách chữ quốc ngữ chắc chắn sẽ nhận được nhiều tranh luận của tất cả mọi người.

Với quan điểm cá nhân, đề xuất này quả thực là đề xuất trên trời. Những lý do đưa ra về việc khó học, về việc tốn kém,… rõ ràng không phải là những lý do có thể chấp nhận được khi nhận xét về chữ quốc ngữ – ngôn ngữ quốc gia của Việt Nam.

Hãy nhìn sang Trung Quốc, thử so sánh thì chúng ta sẽ thấy chữ viết của quốc gia nào “tốn kém giấy mực” hơn. Nhưng người Trung Quốc, và cả những quốc gia khác nữa, họ chẳng bao giờ sợ tốn kém giấy mực để viết tiếng dân tộc của họ, mà ngược lại, họ luôn tự hào về ngôn ngữ của dân tộc mình.

Chúng ta đang hội nhập, hòa nhập với thế giới trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội, nhưng có hòa nhập, cũng đừng hòa tan. Chữ cái “f,z,w,j” nó thuộc bảng chữ cái của các nước phương Tây, còn Việt Nam chúng ta vẫn phải giữ nguyên được giá trị chữ viết của mình, đừng có nghĩ cứ phải hòa nhập chung vào bảng chữ cái như các nước ấy mới là tiến bộ.

Và một lần nữa, tôi muốn nói về cương vị của một Phó Giáo sư, Tiến sĩ, hay nói về một người có vị trí, học vị cao nói chung. Chúng ta với bất kì phát ngôn nào của mình đều sẽ ảnh hưởng đến rất nhiều người khác. Khi chúng ta thể hiện ở một vị trí có nhiều kiến thức, tri thức thì hãy mang kiến thức, tri thức ấy vào phục vụ cuộc sống một cách thực tiễn nhất. Đừng có quá xa vời với chính những điều cấp thiết của xã hội ngày nay, khi ấy lời nói, ý kiến sẽ trở nên “vô ích”.

Xin được trích một đoạn từ trong một bài hát nổi tiếng:

“Tôi yêu tiếng nước tôi từ khi mới ra đời, người ơi
Mẹ hiền ru những câu xa vời
À à ơi ! Tiếng ru muôn đời
Tiếng nước tôi ! Bốn ngàn năm ròng rã buồn vui
Khóc cười theo mệnh nước nổi trôi, nước ơi
Tiếng nước tôi ! Tiếng mẹ sinh từ lúc nằm nôi
Thoắt nghìn năm thành tiếng lòng tôi, nước ơi…”

Tiếng Việt có đầy đủ những giá trị lịch sử, văn hóa nên xin đừng làm mất đi vẻ đẹp của tiếng Việt. Tất cả mọi người, không chỉ riêng bất kì một cá nhân nào, và cả những bạn trẻ ngoài kia đang sử dụng tiếng Việt với những hình thức “teencode”, chúng ta nên đưa tiếng Việt quay trở về đúng quỹ đạo của nó. Hãy nhớ rằng, chẳng có gì là văn minh nhất, vì văn minh chỉ đơn giản là chính những gì xung quanh chúng ta tạo ra chứ không phải đi vay mượn văn minh của ai đó.

ĐỌC THÊM: Đừng làm mất đi tinh hoa của Tiếng Việt
Mới đây, PGS.TS Bùi Hiền (nguyên Phó Hiệu trưởng Trường ĐHSP Ngoại ngữ Hà Nội, nguyên Phó Viện trưởng Viện Nội dung và Phương pháp dạy – học phổ thông) đã có đề xuất giảm ký tự bảng chữ cái Tiếng Việt từ 38 xuống 31 chữ.

PGS.TS Bùi Hiền, nguyên Phó Hiệu trưởng Trường ĐH Sư phạm Ngoại ngữ Hà Nội, nguyên Phó Viện trưởng Viện Nội dung & Phương pháp dạy – học phổ thông. Ảnh: Thanh Hùng.

Theo tác giả Bùi Hiền, trải qua gần một thế kỷ, đến nay chữ quốc ngữ đã bộc lộ nhiều bất hợp lý. Hiện tại, chúng ta sử dụng hai, ba chữ cái để biểu đạt một âm vị phụ âm đứng đầu. Ví dụ, C – Q – K (cuốc, quốc, ca, kali), Tr – Ch (tra, cha), S – X (sa, xa)… Bên cạnh đó, lại dùng hai chữ cái ghép lại để biểu đạt âm vị một số phụ âm đứng cuối vần như Ch, Ng, Nh.

Đó là hiện tượng không thống nhất, không theo một nguyên tắc chung nào dẫn đến khó khăn cho người đọc, người viết, thậm chí gây hiểu nhầm. Từ đó, ông đề xuất bộ chữ cái Tiếng Việt chỉ còn 31 ký tự mà theo ông cách viết này sẽ tiết kiệm thời gian, vật tư, sức lực tới 8%.

Có người ủng hộ đề xuất khi nói: “Tại sao lại phản ứng trước đề xuất mới như vậy? Phải có hàng trăm, hàng nghìn đề xuất cải tiến may ra mới có một đề xuất dùng được. Vì thế, nên hoan nghênh mọi sáng kiến, đặc biệt là những sáng kiến không dùng đến ngân sách, chứ sao lại vùi dập?”.

Xin thưa, không có sự vùi dập nào ở đây cả. Chẳng qua là phương án do PGS.TS Bùi Hiền đề xuất nhằm tránh lỗi chính tả có quá nhiều sự thay đổi chưa thuyết phục được người sử dụng tiếng Việt nên ngay lập tức đã vấp phải sự phản đối gay gắt của dư luận. Trong khi, Tiếng Việt nó trải qua biết bao thăng trầm, biến cố của lịch sử, nó là cả một quá trình đấu tranh, gìn giữ, phát huy của cả một dân tộc, giống nòi.

Dẫu biết, đã là khoa học là phải có nghiên cứu, trao đổi và đề xuất. Nhưng bản chất của khoa học là làm cho mọi sự vật, hiện tượng đi từ khó đến dễ, từ phức tạp đến đơn giản để cho người học, người đọc dễ tiếp thu. Có thể người viết cũng như phần đông dư luận chưa đủ tầm để hiểu được cải tiến mới này của PGS.TS Bùi Hiền, cũng như không thể tin nổi vào bản thảo đang đọc.

Tuy nhiên, ngay chính bản thân ông cũng phải thừa nhận sự ngớ ngẩn thì sao dư luận có thể dễ dàng chấp nhận đề xuất đó được. Ông nói: “Ngôn ngữ có lịch sử lâu đời, những cải tiến động chạm đến chữ quốc ngữ rất nhạy cảm, việc đưa ra không có chuẩn bị sẽ gây sốc. Nếu tôi là một người bình thường, tự dưng đọc qua loa về cải tiến này thì chính tôi cũng cảm thấy ngớ ngẩn!”

Liên quan đến vấn đề này, PGS.TS Đặng Ngọc Lệ – Chủ tịch Hội Ngôn ngữ học TP.HCM khẳng định, không cần thiết có thêm cải cách nào về Tiếng Việt, đặc biệt là chữ viết. Ngôn ngữ nào cũng vậy, kể cả tiếng Anh được thế giới sử dụng cũng có những bất hợp lý về mặt chữ viết nhưng nó vẫn tồn tại bao lâu nay. “Ngôn ngữ có sự gắn bó với bề dày lịch sử, văn hóa, kinh tế và nhiều vấn đề khác. Ngôn ngữ chính là thói quen, tập quán của người sử dụng nó. Do vậy nếu đặt ra việc thay đổi chữ viết sẽ tác động nhiều mặt”. – PGS.TS Đặng Ngọc Lệ nói.

Hiểu theo lời vị Chủ tịch Hội Ngôn ngữ học TP.HCM, cũng có nghĩa là yếu tố văn hóa và lịch sử trong hệ thống chữ viết của một đất nước là rất quan trọng, chứ không chỉ đánh đổi lấy sự tiện dụng bằng mọi giá.

Phải nói rằng, bấy lâu nay có không ít những “hạt sạn” trong ngành giáo dục và chuyện cải tiến chữ viết của PGS.TS Bùi Hiền chỉ là một trường hợp mới nhất. Nào là viết lại sách giáo khoa, sửa lại cách đánh vần, đổi nét chữ, thay đổi chương trình..v..v. Mà kết cục thì như nhau: Chẳng mang tới lợi ích nào cho cộng đồng, thay vào đó chỉ là sự bực mình.

Nói ra để chúng ta thấy rằng, ngôn ngữ và chữ viết của Tiếng Việt đã đi sâu vào tiềm thức của từng người dân Việt Nam, thể hiện ý chí độc lập của dân tộc. Là người dân Việt, ai ai cũng luôn tự hào về sự trong sáng và tường minh của Tiếng Việt.

Do đó, công trình cải tiến Tiếng Việt của PGS.TS Bùi Hiền không chỉ là bước thụt lùi ngôn ngữ, mà còn làm mất đi tinh hoa của Tiếng Việt! Đó là chưa bàn đến nguy cơ băng hoại cả một nền văn hóa nếu đề xuất được áp dụng.

Sông Hàn

Loading...